PORADNIK DESIGN / TYGODNIK POLITYKA
2009-11-25
Piotr Sarzyński, Agnieszka Jacobson Cielecka i Piotr Stasiak diagnozują na łamach „Polityki” (nr 47/2009) ofertę współczesnego dizajnu. Agnieszka Jacobson Cielecka, kuratorka festiwalu Łódź Design, pisze o sukcesach odnoszonych przez polskich projektantów w świecie młodego europejskiego dizajnu, ale i o barierach – często finansowych – jakie napotykają już podczas studiów. Słabych stron niestety nadal jest wiele: nikła współpraca polskich uczelni w producentami, słabo rozwinięte systemy stypendialne i granty dla debiutantów, brak szkoleń w zakresie przedsiębiorczości i biznesu. Jednak mimo tych trudności młodzi polscy projektanci coraz liczniej prezentują swoje prace na międzynarodowych forach. Tylko w ramach tegorocznego festiwalu 100% Design London pokazano dwie wystawy polskiego dizajnu. Z punktu widzenia etnodizajnu wartą wspomnienia jest ekspozycja „Polska Folk”, o której Agnieszka Jacobson Cielecka napisała: „Projekty, inspirowane motywami ludowymi, rzemiosłem, obyczajem i charakterystycznymi materiałami, jak filc czy surowe drewno, każdy z osobna nie mają silnej etnicznej tożsamości, zebrane razem ukazują jednak specyfikę i charakterystyczny rys naszego myślenia oraz korzenie”. Wybór eksponatów – filcowe drabiny Malafora, dywany Joanny Rusin i Agnieszki Czop czy też lampy Kafti – pokazał, że polscy projektanci, choć europejscy, są też unikatowi.
DESIGN XX WIEKU / LAKSHMI BHASKARAN
Ruch Arts and Crafts 1850-1914
Narodziny: Wielka Brytania
2009-11-27
„Design XX wieku” Lakshmi Bhaskaran nie jest książką nową. Na fali dyskusji o etnodizajnie warto jednak przypomnieć jeden z czterdziestu opracowanych przez autorkę stylów wzornictwa ubiegłego wieku – ruch Arts and Crafts. To w nim zakorzenione bowiem było myślenie Stanisława Witkiewicza, twórcy i ideologa stylu zakopiańskiego, o inspirowaniu się pięknem wywiedzionym z przyrody oraz rzemiosłem tradycyjnym, którego rozwód ze sztuką został uznany za niewłaściwy.
Fragment książki Lakshmi Bhaskaran „Design XX wieku. Główne nurty i style we współczesnym designie” (Wyd. ABE Dom Wydawniczy, 2006)
Ruch Arts and Crafts 1850-1914
Narodziny: Wielka Brytania
Cechy charakterystyczne: prostota formy, proste, linearne kształty
Pierwsza faza: inspiracja formami naturalnymi, roślinnymi zwierzęcymi
Druga faza: bardziej abstrakcyjna; inspiracja ruchem i istotami mitycznymi
Idee i fakty:
Wiara w wyższość rękodzieła nad przedmiotami wykonanymi przy użyciu maszyn; produkty fabryk uznawano za poniżające zarówno dla twórców, jaki i dla użytkowników.
Idee i fakty:
Wiara w wyższość rękodzieła nad przedmiotami wykonanymi przy użyciu maszyn; produkty fabryk uznawano za poniżające zarówno dla twórców, jaki i dla użytkowników.
Zwolennicy Arts and Crafts („Sztuki i rzemiosła”) tworzyli cechy i towarzystwa rzemieślnicze, by wymieniać się´ poglądami i pomysłami; każda organizacja miała swoich przywódców, konkretną specjalizację i styl.
Przekonanie, że dobra sztuka i wzornictwo mogą zreformować społeczeństwo i poprawić jakość życia twórców i użytkowników (idea ważna dla modernizmu).
Ruch Arts and Crafts
Powstały jako reakcja na skutki dziewiętnastowiecznej industrializacji, której zwolennicy doprowadzili do upadku wzornictwa i jakości wyrobów, Arts and Crafts popiera prostsze i bardziej etyczne podejście do projektowania i wytwarzania rzeczy. Celem, powstałego w Wielkiej Brytanii nurtu, było propagowanie tradycyjnej produkcji rzemieślniczej i rękodzielnictwa. Wiara w wyższość rękodzieła nad przedmiotami wykonanymi maszynowo jednoczyła wszystkich, począwszy od artystów i architektów po pisarzy, projektantów i rzemieślników. Produkcja w fabrykach była, ich zdaniem, poniżająca, zarówno dla twórców, jak i dla użytkowników.
Ruch Arts and Crafts
Powstały jako reakcja na skutki dziewiętnastowiecznej industrializacji, której zwolennicy doprowadzili do upadku wzornictwa i jakości wyrobów, Arts and Crafts popiera prostsze i bardziej etyczne podejście do projektowania i wytwarzania rzeczy. Celem, powstałego w Wielkiej Brytanii nurtu, było propagowanie tradycyjnej produkcji rzemieślniczej i rękodzielnictwa. Wiara w wyższość rękodzieła nad przedmiotami wykonanymi maszynowo jednoczyła wszystkich, począwszy od artystów i architektów po pisarzy, projektantów i rzemieślników. Produkcja w fabrykach była, ich zdaniem, poniżająca, zarówno dla twórców, jak i dla użytkowników.
Typowe wzornictwo Arts and Crafts charakteryzowało się prostotą formy i stosowaniem nieskomplikowanych, linearnych kształtów. Było próbą naturalnego połączenia formy, funkcji i wyglądu. W najczystszej postaci zdobienia dopełniały tylko konstrukcję, wówczas jedynymi elementami na powierzchni mebli były łączenia i kołki. Pierwszym, który wskazał zależność pomiędzy upadającymi standardami estetycznymi a moralnymi oczekiwaniami społecznymi, był Augustus W. N. Pugin. Wytrwale wierzył, że poprzez dobre wzornictwo można zreformować społeczeństwo. Jako narzędzie zmiany Pugin wybrał model gotycki. Ów model symbolizował jego zdaniem społeczeństwo prawdziwie chrześcijańskie. Najbardziej wsławił się projektami dla brytyjskiego Parlamentu (1835-1837). Dorobek twórczy i architektoniczny Pugina sta się nieprzerwanym źródłem inspiracji dla innych przedstawicieli Arts and Crafts, takich jak William Burgess, John Ruskin czy William Morris.
Arts and Crafts w Wielkiej Brytanii przechodziło dwie fazy. Przedstawiciele pierwszej, pod przewodnictwem Williama Morrisa, szukali inspiracji w naturze. Często występującymi formami były ptaki, rośliny i zwierzęta, co doskonale odzwierciedla zaprojektowana przez Morrisa tapeta. Druga faza, reprezentowana między innymi przez Arthura Marckmurdo z The Century Guild [Cech Stulecia], charakteryzowała się podejściem bardziej abstrakcyjnym. Wykorzystywano ruch i kształty egzotyczne, związane z istotami mitycznymi. Widać to w ceramice Williama de Morgansa, garncarstwie Waltera Crane’a i kolorowych, emaliowanych wyrobach z metalu Charlesa Ashbee. Wprowadzenie teorii Pugina w życie miało miejsce za sprawà Morrisa, który w 1861 roku założył „Morris, Marshall, Faulkner & Co.” (od 1874 roku Morris & Co.). Firma ta produkowała tapety, meble i kolorowe szkło.
Morris i jemu podobni obwiniali industrializację i coraz częstsze wykorzystywanie maszyn za wiele problemów społecznych w Anglii. Jako zagorzali socjaliści wierzyli, że powrót do tradycyjnego rękodzielnictwa poprawi życie biedoty w wiktoriańskiej Anglii, a świat uczyni lepszym. Ironią losu było jednak to, że wysokie koszty wytwarzania produktu przez Morris & Co, sprawiły, że na takie wyroby stać było jedynie bogatych przemysłowców, którymi Arts and Crafts przecież gardził.
Zainspirowani średniowiecznymi bractwami rzemieślniczymi, zwolennicy idei Arts and Crafts uformowali swoje własne cechy i towarzystwa, by wymieniać się pomysłami i poglądami. Każda organizacja miała swoich przywódców, specjalizację i styl. Były to na przykład Cech św. Jerzego, Cech Stulecia, Cech Rzemiosła, Szkoła Costwold czy Cech Artystów [The Art Workers Guild]. Ich wspólnym celem było „rozwijanie edukacji w zakresie wszystkich sztuk wizualnych poprzez odczyty, spotkania, pokazy, dyskusje i inne metody oraz zaszczepianie i utrzymywanie wysokich standardów wzornictwa i rzemiosła… w sposób dobroczynny dla społeczeństwa”. Gildia Art Workers powstała z połączenia dwóch grup – grupy pięciu młodych architektów znanych jako Towarzystwo Św. Jerzego i z „The Fifteen”, założonych przez pisarza i projektanta – Lewisa F. Day’a oraz projektanta/ilustratora – Waltera Crane’a. Do tego znamienitego grona należeli też Morris, Mackmurdo, Ashbee i Charles Voysey.
Podczas, gdy Morris & Co. istniała jako firma o formalnej strukturze, członkowie Cechu Stulecia [The Century Gild] scaleni byli bardzo bliską współpracą. Z kolei twórcy należący do Cechu Artystów [The Art of Workers] pracowali we własnych studiach i pracowniach. Wkrótce pojawiła się wspólna potrzeba pokazania i promocji rezultatów tej pracy. Tak zrodziła się koncepcja powszechnej wystawy. Pomimo sprzeciwów, w roku 1888, pod patronatem Waltera Crane’a, nowa grupa zorganizowała swoją pierwszą wystawę w New Gallery mieszczącej się na Regent Street w Londynie.
Nosiła ona nazwę „The Arts and Crafts Exhibition Society” i od tego wzięła się nazwa nurtu. Chociaż Arts and Crafts zrodził się w Wielkiej Brytanii, szybko znalazł rzesze zwolenników w Stanach Zjednoczonych i całej Europie. W krajach skandynawskich i Europie Środkowej zasilił on sztukę narodową, a w Ameryce znany jest jako Craftsman movement [Ruch Rzemieślniczy], styl misyjny lub Golden Oak. Z punktu widzenia estetyki Arts and Crafts był istotnym etapem rozwoju sztuki dekoracyjnej. Co istotne, rozwijał także przekonanie, że dobra sztuka i dobre wzornictwo poprawiają jakość życia twórców i użytkowników. Wiara ta położyła podwaliny pod modernizm.
Discovering Women in Polish Design
2009-12-07
Pomysł na książkę „Discovering Women in Polish Design: Interview & Converstions” – narodził się w 2007 roku, kiedy Gian Luca Amadei (włoski projektant, założyciel i redaktor brytyjskiego magazynu Blueprint) spostrzegł, że kobiety: projektantki, graficzki, dziennikarki, kuratorki czy dyrektorki instytucji promujących wzornictwo, pełnią istotną rolę w polskim dizajnie. Kolejne wizyty w Polsce, w latach 2008-2009, utwierdziły go w przekonaniu, że kobiety mają istotny wpływ na inicjatywy popularyzujące dizajn (m.in. Ewa Gołębiewska, Agnieszka Jacobson Cielecka), edukację w zakresie projektowania form przemysłowych (m.in. Czesława Frejlich, Teresa Kruszewska) czy też wdrażanie nowatorskich rozwiązań i pomysłów (m.in. Maja Ganszyniec, Anna Siedlecka, Marta Białecka, Anna Piwowar).
Książka będąca zbiorem dziewiętnastu wywiadów pokazuje różne aspekty projektowania przez kobiety w Polsce – od ekonomicznego, z którym często wiąże się emigracja na Zachód lub decyzja o pozostaniu w kraju z trudnym rynkiem zbytu, ale i niższymi niż np. w Niemczech kosztami produkcji, przez aspekt polityczny (dwie wojny światowe, PRL, przełom ‘89), z którym utożsamiana jest polska zaradność i kreatywność, po aspekt społeczny, jak zmaganie się ze stereotypami płciowymi w biznesie czy też trudnościami z powrotem do aktywności zawodowej po urlopie macierzyńskim.
Książka nie jest przeglądem portfolio poszczególnych bohaterek. To lekko poprowadzona narracja o pasji, którą rozmówczynie Amadei wkładają we wszystko, co robią.
Publikacja została wydana przez Instytut Adama Mickiewicza przy okazji Polska! Year w Wielkiej Brytanii 2009-2010.
www.womenindesign.pl
www.womenindesign.pl
„PGR” – pierwsza książka o polskim dizajnie
„PGR” albo „Projektowanie GRaficzne w Polsce” – czyli jak polscy projektanci radzą sobie z wszechobecną siermiężnością? Na trzystu stronach autorzy – Jacek Mrowczyk i Michał Warda – opisują historię poszczególnych dziedzin projektowania w Polsce i analizują ich obecną kondycję. Przedstawiają również najciekawsze ich zdaniem przykłady polskiego projektowania graficznego ostatniej dekady: książka zawiera kilkaset ilustracji - plakatów, opakowań, prac z dziedziny grafiki wydawniczej, nowych mediów, identyfikacji wizualnej oraz pogranicza dizajnu.
Na stronie internetowej książki www.pgrdizajn.pl, oprócz szczegółowych informacji o publikacji, można znaleźć również wiadomości dotyczące najbliższych spotkań autorskich oraz indeks zawierający krótkie informacje biograficzne dotyczące twórców, których prace zamieszczono w książce oraz odnośniki do ich stron internetowych.
Książka została wydana przez Wydawnictwo Karakter.
2010-03-24
„PGR” albo „Projektowanie GRaficzne w Polsce” – czyli jak polscy projektanci radzą sobie z wszechobecną siermiężnością? Na trzystu stronach autorzy – Jacek Mrowczyk i Michał Warda – opisują historię poszczególnych dziedzin projektowania w Polsce i analizują ich obecną kondycję. Przedstawiają również najciekawsze ich zdaniem przykłady polskiego projektowania graficznego ostatniej dekady: książka zawiera kilkaset ilustracji - plakatów, opakowań, prac z dziedziny grafiki wydawniczej, nowych mediów, identyfikacji wizualnej oraz pogranicza dizajnu.
Autorzy książki postawili sobie ambitne zadanie: bez lukru, ale i bez czarnowidztwa opisać, jak się rzeczy mają, przedstawić najlepszych ich zdaniem polskich dizajnerów po 2000 roku. "PGR" to po pierwsze przegląd dokonań rodzimych twórców, a po drugie punkt wyjścia do rozmowy, dyskusji (a czasem pewnie i sporu) o wartości polskiego projektowania graficznego.
Zamiarem wydawcy książki jest rozpoczęcie dyskusji o rzeczywistej roli i wartości projektowania graficznego w Polsce: o dizajnie warto rozmawiać i warto się o niego spierać.
Na stronie internetowej książki www.pgrdizajn.pl, oprócz szczegółowych informacji o publikacji, można znaleźć również wiadomości dotyczące najbliższych spotkań autorskich oraz indeks zawierający krótkie informacje biograficzne dotyczące twórców, których prace zamieszczono w książce oraz odnośniki do ich stron internetowych.
Książka została wydana przez Wydawnictwo Karakter.
D.E.S.I.G.N. – nowa książka wydawnictwa Dwie Siostry
Już 14 maja 2010 roku ukaże się na rynku wydawniczym nowa publikacja wydawnictwa Dwie Siostry, pt. „D.E.S.I.G.N.” – domowy elementarz sprzętów i gratów niecodziennych. „D.E.S.I.G.N.” to bogato ilustrowany przegląd sześćdziesięciu dziewięciu najciekawszych projektów wzornictwa przemysłowego z ostatnich stu pięćdziesięciu lat – od tych klasycznych, po te najbardziej zwariowane: łóżko w kształcie ringu bokserskiego, pobazgrany żyrandol, lustro kościotrup czy plisowaną lampę. Większość z nich to ikony dizajnu zaprojektowane przez najwybitniejszych projektantów – od Le Corbusiera po Philippe’a Starcka.
2010-05-10
Już 14 maja 2010 roku ukaże się na rynku wydawniczym nowa publikacja wydawnictwa Dwie Siostry, pt. „D.E.S.I.G.N.” – domowy elementarz sprzętów i gratów niecodziennych. „D.E.S.I.G.N.” to bogato ilustrowany przegląd sześćdziesięciu dziewięciu najciekawszych projektów wzornictwa przemysłowego z ostatnich stu pięćdziesięciu lat – od tych klasycznych, po te najbardziej zwariowane: łóżko w kształcie ringu bokserskiego, pobazgrany żyrandol, lustro kościotrup czy plisowaną lampę. Większość z nich to ikony dizajnu zaprojektowane przez najwybitniejszych projektantów – od Le Corbusiera po Philippe’a Starcka.
Poprzez lekkie i dowcipne opisy, barwne anegdoty i ilustracje „D.E.S.I.G.N.” bawi i jednocześnie uwrażliwia najmłodszych na estetykę i formę otaczających nas przedmiotów. Uświadamia małym czytelnikom, że właściwie wszystko, co nas otacza, zostało zaprojektowane, i że wygląda właśnie tak, a nie inaczej, z konkretnych powodów. Książka uczy, że podczas projektowania trzeba wziąć pod uwagę wiele różnych czynników, takich jak funkcja przedmiotu, estetyka, koszt produkcji, materiał, konstrukcja, technologia produkcji czy ekologia. I że charakter każdego projektu zależy od tego, które z tych czynników zostaną w nim uznane za ważniejsze, a które za mniej ważne.
W książce prezentowane są przede wszystkim meble – krzesła, fotele, sofy, stoliki, biurka i szezlongi – ale także inne domowe przedmioty: lampy, dywany, akcesoria kuchenne, wazon, lustro, wieszak i wiele innych. Oczywiście znalazły się w niej projekty opracowane specjalnie z myślą o dzieciach, takie jak np. zabawkowy słoń Charlesa i Ray Eamesów czy laptop zaprojektowany przez Yvesa Behara dla dzieci z krajów najbiedniejszych. Są nawet dwa projekty przedmiotów przeznaczonych dla zwierząt – domek dla psa Michaela Younga i karmnik dla ptaków Jaspera Morrisona.
Obok dzieł uznanych projektantów z całego świata w „D.E.S.I.G.N.I.E.” znajdziemy projekty młodych polskich projektantów: Magdaleny Lubińskiej i Michała Kopaniszyna, Tomka Rygalika, Agaty Kulik-Pomorskiej i Pawła Pomorskiego, Anny Kotowicz-Puszkarewicz i Artura Puszkarewicza (AZE Design) oraz Oskara Zięty.
Źródło i ilustracje: www.wydawnictwodwiesiostry.pl
